De slag bij Terborg (1584)

Vragen en discussies over middeleeuwse aangelegenheden.
Plaats reactie
tizzle
Berichten: 2
Lid geworden op: Ma 14 Dec 2009, 19:55

De slag bij Terborg (1584)

Bericht door tizzle » Ma 14 Dec 2009, 21:14

Beste lezer,
Nu, ik weet wel dat het jaar 1584 niet meer tot de Middeleeuwen kan worden gerekend. Met enige fantasie misschien nog tot de zeer-zeer-late middeleeuwen en ik hoop dat u mij dit dan ook vergeeft.
Onlangs ben ik gestuit op een afbeelding van Franz Hogenberg, waarin de Slag bij Terborg wordt uitgebeeld. (zie:http://nl.wikipedia.org/wiki/Bestand:Sl ... nberg).jpg)
Echter, ik kan mij maar niet aan de indruk onttrekken dat het hier in deze afbeelding niet om Terborg gaat.
Daar heb ik de volgende redenen voor:
Het werk is uiteraard geen geografische precisie toe te dichten, omdat wanneer men van Doetinchem naar Aalten kijkt Terborg niet in het gezichtsveld komt. Aalten was wel een belangrijke plaats voor de handel vanuit Duitsland richting (oude) IJssel gebied. Maar lag Aalten in die tijd aan de oude IJssel? (tegenwoordig ligt Aalten aan de Slinge).
Wat mij ook opvalt is dat de Oude IJssel linksom Terborg loopt, terwijl dat volgens mij al een aantal eeuwen niet meer het geval was. Terborg ligt ook niet aan Oude IJssel (die dus rechtsom zou moeten stromen), maar enkele honderden meters daarvandaan. Tevens was Terborg ommuurd, hetgeen ook niet is terug te vinden in de afbeelding.
De hoofdas van Terborg loopt grofweg van West naar oost (dus richting doetinchem). In de afbeelding van noord naar zuid.
De enige verwijzing naar wat Terborg zou kunnen zijn is:Burg am Alten IJssel. En natuurlijk het jaartal: 31 maart 1584.
Nu heb ik geen literatuur over deze slag kunnen vinden: wie helpt mij?
Wat mij hierbij ook opvalt is dat men nog nauwelijks van een burcht kan spreken in 1584, omdat deze door Maarten van Rossum in 1531 is aangevallen en afgebroken (op een ronde hoektoren na). Het kan hier ook gaan om de oude stamburg van de Heeren van Wisch aan de andere oever. Maar er wordt pas weer melding van nieuwbouw op de locatie Terborg gedaan in 1644. Het kan dus zijn dat er ten tijde van deze slag nog wel een volwaardige burcht heeft gestaan (of schans) bij Terborg en deze tijdens deze slag is verwoest en daarom pas na de Tachtig jarige oorlog op deze locatie nieuwbouw heeft plaatsgevonden. Maar ook dat kan ik nergens terug vinden.
Ik verbaas mij hierover, omdat volgens mij Frans Hogenberg is geboren in deze omgeving en naar mij inziens toch op de hoogte hiervan zou kunnen zijn. Lijkt mij i.i.g. dat hij niet bij de slag aanwezig is geweest.
Wat wel aannemelijk zou kunnen zijn is dat hij ooit in Terborg zou kunnen zijn geweest. Maar waarom positioneert hij de kerk dan in het Oosten(?), terwijl deze bij mijn weten meer in het Weten zou hebben gestaan. (bij de Westelijke stadspoort richting Doetinchem)
Ook staat de Paasberg er niet op afgebeeld. Deze (on-begroeide) verhoging van ongeveer 15 tot 20 meter in een verder vlak landschap, lijkt mij toch van strategisch belang in een oorlog met kanonnen.

Ondanks het gegeven dat ik me wel kan voorstellen dat dit een meer romantische voorstelling van zaken betreft en dat het geen militaire kaart betreft , schort er voor mij toch het een en ander aan deze voorstelling. Ik zou bijna vermoeden dat het hier om het beleg van kasteel Ulft gaat, maar dat is in 1586 en strookt dus niet met de datum op de afbeelding. Kasteel Ulft stond wel aan de oude IJssel en ook de loop van de hoofd-arm van de rivier zou meer overeenkomen. Ulft was zeer belangrijk in Oost- Nederland als bolwerk in die tijd.

Wie denkt er mee? :?:

Met vriendelijke groet,
T.Wensink
Nijmegen

arch
Forumheer
Berichten: 31
Lid geworden op: Do 06 Nov 2008, 17:52
Locatie: Amsterdam
Contact:

Re: De slag bij Terborg (1584)

Bericht door arch » Vr 29 Jan 2010, 19:04

Volgens mij was Terborg in die tijd niet veel meer dan het dorp zoals de kaart van de slag uit 1584 weergeeft. Maarten van Rossum had tenlotte 50 jaar eerder het kasteel verwoest, op een toren na. Wat stadsmuren betreft weet ik niet, vind ik één twee drie niets over. Wat betreft Franz Hogenberg, die werd geboren in de buurt van Antwerpen, en vluchtte later naar Keulen, dat is niet echt dichtbij Terborg vind ik. Zeker niet in die tijden. Als ik kaarten bekijk van de Achterhoek rond dat jaar dan staat Terborg er altijd als een vlekje op, niet als stad. Vanaf Aalten stroomt ook vandaag nog de Slinge rechstreeks in de Oude Ijssel. Dus wat dat betreft klopt de kaart ook. Ook op http://bredevoort.org/kaarten/achterhoe ... e_1606.jpg deze kaart zien we de Oude Ijssel gelijkwaardig ingetekend staan. Overigens op deze kaart http://bredevoort.org/kaarten/007.JPG staat Aalten ten oosten (inplaats zuid-west) van Bredevoort aangegeven op een Hogenberg kaart, dus zijn befaamde nauwkeurigheid qua richtingen en verhoudingen laat te wensen over. Er zijn overigens legio voorbeelden van slechte Hogenberg kaarten, waarmee ik u niet wil vervelen. De slag zelf was een slag tussen ruiters, geen artilerie aanwezig, en zal niet veel langer hebben geduurd dan hooguit een paar uur. Wellicht dat de slag enige historische waarde heeft doordat de Keulse bisschop Gebhard I van Waldburg daar tenslotte werd verslagen en met 1660 overgebleven ruiters naar Willem van Oranje in Delft is gevlucht. De betrouwbaarheid van de kaart is zonder twijfel twijfelachtig, misschien heeft Hogenberg die getekend naar een beschrijving van deze slag.


Hieronder wat bronnen over de slag bij Terborg van 1584:
-E. F. Keller Geschichte Nassau's von der Reformation bis zur Neuzeit pag. 531 - 535 Uitgever: Wiesbaden Limbarth 1864
-Ersch, Johann Samuel Allgemeine encyclopädie der wissenschaften und künste in alphabetischer folge von genannten schrifts pag. 250 - 254, Leipzig, J.f. Gleditsch, 1818
-Georg Nicolaus Kriegk Algemeene geschiedenis, Delen 13-14 pag. 240, Uitgever: Friedrich Christoph Schlosser 1855

tizzle
Berichten: 2
Lid geworden op: Ma 14 Dec 2009, 19:55

Re: De slag bij Terborg (1584)

Bericht door tizzle » Ma 08 Feb 2010, 19:38

Hoi Arch,

Bedankt voor de moeite. IK ga eens zoeken naar die literatuur. Heb mij vreselijk vergist in de geboorteplaats van Hoogenberg. Dat is i.d.d niet echt in de buurt.
Vriendelijke groet,

T.Wensink

harry
Berichten: 4
Lid geworden op: Zo 06 Apr 2008, 22:52

Re: De slag bij Terborg (1584)

Bericht door harry » Vr 07 Mei 2010, 19:21

Terborg heeft in de tachtigjarige oorlog niet echt in de belangstelling gestaan.
Het was altijd wel meer dan een vlekje op de kaart, Terborg is sinds 1419 een stad. Geheel ommuurd is de stad echter nooit.

arch
Forumheer
Berichten: 31
Lid geworden op: Do 06 Nov 2008, 17:52
Locatie: Amsterdam
Contact:

Re: De slag bij Terborg (1584)

Bericht door arch » Za 08 Mei 2010, 08:01

Klopt Harry... Op http://www.archieven.nl/pls/m/zk2.obj_s ... &p_vast=37 kan je ook goed
zien hoe Terborg er 80 jaar later in 1666 eruit zag.

harry
Berichten: 4
Lid geworden op: Zo 06 Apr 2008, 22:52

Re: De slag bij Terborg (1584)

Bericht door harry » Vr 10 Sep 2010, 22:03

Tijdens opgravingen op het oude coopterein tussen de walstraat en de hoofdstraat zijn meerdere stenen kanonskogels gevonden en een granaat. Alle worden gedetermineerd rond 1600. De granaat was in de voormalige gracht gevonden en daardoor niet afgegaan.

Hiermee lijkt het bewijs te zijn geleverd dat Terborg belegerd is tijdens de 80 jarige oorlog.

De opgravingen zijn nu 10-09-2010 nog in volle hevigheid aan de gang en misschien word er nog meer bewijs gevonden.

arch
Forumheer
Berichten: 31
Lid geworden op: Do 06 Nov 2008, 17:52
Locatie: Amsterdam
Contact:

Re: De slag bij Terborg (1584)

Bericht door arch » Do 16 Sep 2010, 17:01

Bestond bij mij geen twijfel over Harry. Jammer dat er zo weinig online is te vinden over de opgravingen trouwens. Vriendelijke groeten, Arch.

harry
Berichten: 4
Lid geworden op: Zo 06 Apr 2008, 22:52

Re: De slag bij Terborg (1584)

Bericht door harry » Zo 19 Sep 2010, 22:25

Er word vanuit alle hoeken stevig aan gewerkt om na de opgraving een boek uit te brengen over Terborg en de opgraving.
Natuurlijk is geld weer het probleem. :cry:

ferry3
Forumkoning
Berichten: 525
Lid geworden op: Ma 07 Jun 2004, 11:33
Locatie: Wageningen

Re: De slag bij Terborg (1584)

Bericht door ferry3 » Wo 25 Mei 2016, 00:22


Plaats reactie

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast