| |
Adellinde, 880-898
Gravin van Hamaland en Noordgouw
Een zeldzame naam
De echtgenote van Eberhard (I) van Hamaland
heet Adellinde (Adallinde). Deze welluidende edele naam is niet wijd verspreid
onder de karolingische rijksaristocratie. Terwijl in edele kringen het
gebruik bestaat dat bepaalde namen bij herhaling binnen de familie gegeven
worden.
Vrijwel altijd is er een patroon te herkennen in het aantal namen dat
binnen een familie circuleert. Een voortvloeisel hiervan is bijvoorbeeld
dat zonen naar hun opa worden vernoemd. Dit fenomeen van een beperkte
set met namen kan goed gebruikt worden om familieverbanden nader te duiden.
Zo is in het karolingische tijdperk een aantal grote families aan te duiden
met een voor die familie typerende naam. Voorbeelden hiervan zijn de Konradijnen
(Koenraad) en Unrochingers (Unruoch).
Met de naam Adellinde valt misschien ook zo'n nadere duiding te doen.
Een sluitend bewijs geeft dit uiteraard niet, er kan altijd een vreemde
eend in de bijt zijn, maar een sterke aanwijzing geeft het wel.
Adellinde van Spoleto
De oermoeder der Adellindes is waarschijnlijk Adellinde van Spoleto.
Zij wordt geboren rond 735 en is de dochter van hertog Hildebrand
van Spoleto en Regarde van Alemannië,
op haar beurt de dochter van hertog Godfried
van Alemannië en Oda van Beieren. De
moederlijke lijn gaat nog verder terug, want de ouders van Oda zijn hertog
Theodo II van Beieren en Folchaid,
wiens vader de Neustrische edelman Chrodebert I
is. Zonen van Chrodebert I worden hofmeier van de Merovingische koning
en achterkleindochter Swanahilde trouwt met Karel
Martel, ook geen onbekende.
Kortom, Adellinde heeft uitzonderlijk blauw bloed door haar aderen stromen
en het is om deze reden verklaarbaar dat haar nageslacht haar naam in
herinnering houdt door deze aan nieuwe generaties dochters te geven.
Meer Adellindes
Adellinde van Spoleto trouwt rond 750
met graaf Warin van Thurgouw, wiens moeder
een Etichoner-achtergrond heeft. Zij krijgen drie kinderen, waarvan alleen
hun zoon Isanbart voor nieuw nageslacht zorgt.
Isanbart, die zowel graaf in Saksen, Zwaben en Thurgouw is, trouwt met
de dochter van een machtige Saksische graaf Bernhard,
die Thietrade heet. Zij krijgen vier kinderen,
waaronder drie dochters die zij Adellinde,
Heilwich en Baba
noemen. Hun zoon noemen zij Adalung. Hij wordt abt
van het klooster Lorsch. Deze typische naam doet denken aan de naam Amalung,
zodat het vermoeden reist dat er connecties zijn met het Saksische geslacht,
waarvan Bennid (I) en Wichman
(II) ook deel uitmaken. Meer dan een vage aanwijzing is dit echter
niet.
Heilwig trouwt met Welf, wiens nageslacht
deels in een ander hoofdstuk wordt besproken. In deze tak verdwijnt de
naam Adellinde in volgende generaties.
Baba trouwt met Reginbert en in hun nageslacht
blijft de naam Adellinde, via hun zoon Ekbert, hertog
van Saksen en diens vrouw Ida van Hersfeld "de
Heilige", bewaard in een kleindochter Addila,
abdis van Herford.
Uiteindelijk komt de naam in latere generaties nogmaals voor bij Adellinde
van Babenberg en Adellinde van Buchau,
respectievelijk dochter en kleindochter van Hendrik
van Babenberg. Hendrik is zelf achterkleinzoon van Ekbert
en de stamvader van de Babenbergers (Bambergers).
Adellinde van Grabfeld
Wie is nu de echtgenote van Eberhard (I) van
Hamaland? Gezien de overlevering van de naam Adellinde zal zij met
grote waarschijnlijkheid in Babenbergse kringen moeten worden gezocht.
De dochter en kleindochter van Hendrik van
Babenberg komen wegens hun leeftijd niet in aanmerking. Zij zal in
voorgaande generaties moeten worden gezocht.
Helaas is er in de bronnen weinig eensgezindheid over de familie der Popponen.
Zo is de vader van Hendrik van Babenberg niet met zekerheid bekend, maar
Christian I, graaf van Grabfeld, maakt een goede
kans. Hoe dan ook, op deze site wordt Adellinde als een zuster van Hendrik
van Babenberg beschouwd en wordt zij Adellinde van Grabfeld gedoopt. Daarmee
heeft zij een plek in de (incomplete)
stamboom gevonden.
Niet alleen de naam Adellinde plaatst haar in Babenbergse kring. Wanneer
haar broer Hendrik van Babenberg sneuvelt
volgt haar man Eberhard (I) van Hamaland
hem op als hertog van Friesland. Deze functies worden in het algemeen
om onrust onder de adel te vermijden niet aan wildvreemden gegeven. Keizers
of koningen geven deze functies liever aan familieleden of aangetrouwden.
Deze benoeming is een reden te meer om Adellinde als zuster van Hendrik
te zien. Duidelijk moge zijn dat dit ook geen sluitend bewijs is.
Het wordt geen gelukkig huwelijk. Adellinde wordt door Eberhard (I) verstoten,
waarvan de reden ongewis blijft. Zij krijgen nog wel een zoon, die zij
met veel gevoel voor de Elzasser traditie Hugo
(I) laten dopen. Hugo I wordt graaf in de Elzasser Noordgouw en stamvader
van de graven van Egisheim, waarmee deze tak
van de Hamalanders buiten het bestek van deze site valt.
Hendrik van Babenberg
In deze constructie is Hendrik van Babenberg een broer van Adellinde
van Grabfeld. Hendrik is een van de beroemdste rijksgroten van zijn
tijd. Hij is graaf in meerdere graafschappen en wordt in 866 al als vooraanstaande
militair van Lodewijk II
'de Duitser' genoemd. Onder Karel
III 'de Dikke' heeft hij ook grote invloed en wordt als
hij als hertog van Austrasië als hoogste militaire bevelvoerder beschouwd.
Door deze hoge positie leidt Hendrik in vrijwel het gehele Karolingische
rijk de strijd tegen de Vikingen. Hij is na 880 tijdelijk hertog van Saksen
na de geweldadige dood van Brun.
Hierbij moet de titel hertog uitsluitend in de betekenis van militair
bevelhebber worden gelezen. In datzelfde jaar trekt hij ten strijde tegen
Hugo (II),
de illegale zoon van keizer Lothar
(II), die zijn vader in Lotharingen
wil opvolgen. In 884 trekt Hendrik met een Saksisch leger op tegen de
Vikingen, waarmee hij in feite de opvolger is van zijn overgrootvader
hertog Ekbert van Saksen. Hij wordt benoemd tot
hertog van Franken en Neustrië. Daarnaast bemoeit hij zich met het
hertogdom Thuringen, waar zijn broer Poppo II in
een machtstrijd om de hertogshoed verwikkeld is. Hendrik speelt een hoofdrol
in de aanslag op Godfried 'de Deen'. Uiteindelijk zal Hendrik in 886 als Neustrische
hertog van Karel III 'de Dikke' bij Parijs tegen de Vikingen sneuvelen.
Hendrik is getrouwd met Ingeltrud van Friaul,
een kleindochter van Lodewijk
'de Vrome' en dochter van Eberhard
van Friaul, markgraaf van Friaul en Zurichgouw. Zijn familie der Popponen
behoort tot de voornaamste Frankische kringen. Zijn nageslacht zal een
strijd op leven en dood aangaan met de Konradijnen,
de zogenaamde "Babenbergse vete".
Een strijd waarin de Babenbergers het onderspit zullen derven.
|
|
