| |
Opkomst en ondergang van het
graafschap Lohn
Van Franse oorsprong?
 Mogelijk
stammen de graven van Lohn af van de graven, later hertogen, 'de
Laon' uit Noord-Frankrijk. Het wapen van Laon (in Picardië) heeft
als wapenbeschrijving: in zilver drie merletten twee, één met een schildhoofd
van lazuur (blauw) met drie gouden Franse lelies. Op het wapen van de
graven van Lohn staan drie merletten en drie blauwe dwarsstaken
(dwarsstaken zijn smalle dwarsbalken). Op heraldische gronden (dezelfde
schildkleur en het voeren van merletten) zou het mogelijk kunnen zijn
dat de graven van Lohn banden hebben met Laon.
In Belgisch Limburg bestaat in de negende eeuw ook een graafschap Looz
(foutief Loon). Dit graafschap ligt ten westen van de Maas.
Naast Looz, ten oosten van de Maas, ligt het graafschap Limburg. De graven
van Looz zijn goede veldheren, maar niet zo bedreven in het bestuur van
hun graafschap. Deze eigenschap hebben ze niet gemeen met de noordelijke
graven van Lohn.
Op deze site wordt vermoed dat de graven van Lohn uit het Oldenburgse
gravengeslacht Calvenhage stammen. Dit geslacht
resideert op de hof Laon (!) of Loon. Tegenwoordig heet deze plaats, die
55 kilometer zuidelijk van Oldenburg ligt, Lohne.
Van hieruit zou er dan een tak naar de De Graafschap en een tweede tak
naar Belgisch Limburg lopen.
Bewijzen voor een verwantschap met Calvenhage, Looz of De Laon is niet
geleverd.
Uit de as van Hamaland
 Als
in 1018 het graafschap Hamaland
uiteenvalt, delen de graven van Lohn mogelijk mee in de erfenis.
In ieder geval verwerven zij veel allodiale goederen in het zuidoosten
van de Achterhoek en het aangrenzende Munsterland. Daarnaast krijgen de
graven van Lohn van de bisschop van Munster leengoederen in beheer. In
1086 komt het eerste lid van het geslacht Lohn tevoorschijn, de ridder
Gerardus de Lon.
De graven van Lohn liggen geregeld in de clinch met de bisschop van Munster
over het bezit van de rechtspraak in het graafschap Lohn. Zo wordt in
1152 Godschalk II van Lohn middels
een oorkonde op zijn onderdanigheid gewezen. Het is niet duidelijk of
de graven van Lohn recht spreken in naam van de bisschop van Munster of
uit hoofde van eigen heerlijk bezit.
De burcht te Bredevoort is,
naast het stamslot in Stadtlohn of Südlohn, een belangrijke thuisbasis.
Het Lohnse gebied in De Graafschap
 De
graven van Lohn krijgen een groot deel van de oostelijke Achterhoek en
westelijk deel van Munsterland in handen. Daarmee worden ze buren van
de graven van Gelre. De kern van het gebied wordt gevormd door de parochie
(zelfstandige kerkelijke gemeente onder een pastoor) Lohn, tegenwoordig
Stadtlohn en Südlohn. In totaal beslaat de graafschap Lohn in de Achterhoek
de parochies Aalten, Hengelo, Varsseveld, Zelhem en Winterswijk. Van Varsseveld
wordt later Silvolde afgesplitst en van Aalten de parochie Bredevoort.
Het enorme gebied overziend valt meteen op dat de kerkelijke grens tussen
Utrecht en Munster sinds de landdag
in 1018 dwars door de Achterhoek loopt.
Tot de vroegste bezittingen van de graven van Lohn behoren drie hoven
bij Aalten: Bardinckhof, Honhof
en Ahof. De graven van Lohn bezitten veel hoven en
hebben behoefte aan een uniform bestuur. Hierdoor worden de hofrechten
al zeer vroeg opgetekend. Er zijn kopieën overgeleverd uit 1363. Dit hofrecht
zal blijven bestaan tot 1795.
Ondergang
De graven van Lohn zijn in toenemende mate slachtoffer van het streven
naar wereldlijke macht door opeenvolgende bisschoppen van Munster, die
vele stichtgoederen uitkopen en rechtstreeks onder het bisdom brengen.
Daarnaast hebben hun buren, de opeenvolgende graven van Gelre, expansiedriften
naar het oosten. Tussen deze twee vuren weten de graven van Lohn zich
redelijk te handhaven.
 Toch
wordt hun graafschap steeds kleiner. In 1238 moet Herman
I van Lohn de halve graafschap
delen met Ludolf van Steinfurt
en in 1255 wordt de jurisdictie in de parochies Hengelo en Zelhem (donkerblauw)
aan graaf Otto II van Gelre verkocht.
In 1315 wordt Hendrik I van Wisch
met de gerichten in de parochies Silvolde en Varsseveld (blauw) beleend,
met goedvinden van Herman II van Lohn.
In 1316 verdwijnt het graafschap geheel als Herman
II kinderloos overlijdt.
|
|
