Acheologie kasteel Bredevoort.
Na 363 jaar liggen voor het eerst weer restanten van kasteel Bredevoort aan het daglicht. Rondom het school gebouw zijn gevonden noordelijk een stuk walmuur fundament 3 meter dik, welke aan de NO zijde aan de kasteelgracht gelegen was, en aan de westzijde van het schoolgebouw een zware hoek, met muurdikte 4 meter, welke óf een hoektoren van het kasteel was, of de poorttoren aan de stadszijde. Binnen de hoek staan nog enkele poeren die wellicht een vloer gedragen hebben. Ongeveer 10 meter verder wederom een walmuur fundament 2,50 dik), die de kasteelgracht begrenste. Helaas kan bij de zware hoek niet verder gegraven worden, omdat enerzijds het schoolgebouw de fundamenten bedekken,anderszijds zware bomen die moeten blijven staan. Terwijl juist onder de straat in het noorden de belangrijkste resten gevonden kunnen worden. Hieronder enkele foto's.
In Bredevoort heeft men destijds, ongetwijfeld na lang en gedegen speurwerk, geen andere locatie kunnen vinden om een school te bouwen. Dus dan maar neergezet op de historisch gezien belangrijkste plaats van 't stadje. Juist dáár waar de fundamenten van het kasteel blijvend in het zicht hadden kunnen worden gebracht, waarmee een belangwekkende toeristische attractie zou zijn ontstaan.
Maar helaas....
Bredevoort staat met dit soort doldwaze bouwactiviteiten bepaald niet alleen.
In Groesbeek bijvoorbeeld wist men al járen dat aan de Hoflaan de resten van het eerste kasteel van Groesbeek in de grond zitten. Dit dorp is bijzonder arm aan monumenten, niettemin kon de locale woningbouwvereniging, van harte gesteund door een projectontwikkelaar, ook absoluut geen andere plek voor nieuwbouw vinden dan uitgerekend bovenop de restanten van dit kasteel,
blijkens dit bericht uit de locale pers:
--------------
"Bouwhistorisch bedrijf Baac BV groef begin januari een zoeksleuf.
Archeoloog Sjaak Mooren kwam daarin een aantal dikke muren tegen alsmede
een gracht van maar liefst zestien meter breed. Ook werden er diverse
scherven gevonden die erop wijzen dat hier een kasteel als voorganger van
het kasteel uit de 16e eeuw moet hebben gestaan.
Het kasteel is vermoedelijk van De Heeren van Groesbeek geweest. Zij
hebben het kasteel in de vijftiende eeuw laten slopen en vervolgens
enkele tientallen meters verderop een nieuw kasteel gebouwd. Het kasteel
moet er volgens archeoloog Mooren als volgt hebben uitgezien: het is een
toren geweest met een oppervlakte van 9 bij 10,5 meter en een hoogte van
10 meter. De fundamenten zijn 1,20 meter breed geweest; het kasteel stond
op een eilandje en werd omringd door een bakstenen muur van een meter
breed.
Volgens de archeoloog zijn er ook eikenhouten palen gevonden. "Maar er
moeten er veel meer geweest zijn, daar gaan we nog naar op zoek."
Door deze nieuwe archeologische vondsten komt het appartementencomplex
trouwens niet in gevaar. Het bouwplan is weliswaar enigszins veranderd,
het complex zal nu op palen gebouwd moeten worden om de archeologische
resten voor het nageslacht te kunnen bewaren.
----------------------------
Pas toen het kwaad geschied was ging men zich in Groesbeek eens verdiepen in de mogelijkheden projectontwikkelaars een halt toe te roepen en verdere kaalslag te voorkomen. De gemeenteraad boog zich over een "monumentennota":
"Door op tijd in kaart te brengen hoe rijk een bodem vermoedelijk is, kan
bij het maken van bouwplannen al rekening worden gehouden met de
gevoeligheid van het gebied. Anders gezegd: als een particulier een diepe
vijver wil aanleggen en het blijkt dat op die plek mogelijk bodemvondsten
zijn te verwachten, dan kan zo'n vijver nog op tijd worden verlegd."
Dit zijn maar twee voorbeelden uit de ongetwijfeld vele van het achteloos omgaan met ons historisch erfgoed.
Wat in dit verband - het lijkt een tegenstelling- evenzeer stoort is "overprotectionisme". Van Het Valkhof in Nijmegen bijvoorbeeld bestaat het vermoeden dat onder de thans zichtbare ruïnes nóg oudere aanwezig zijn.
"Laten zitten voor volgende generaties", roepen onze archeologen, "misschien hebben volgende generaties betere middelen om het bodemarchief te onderzoeken dan wij". Dat is uiteraard niet uit te sluiten, maar over een paar honderd jaar zullen de nazaten van deze deskundigen ongetwijfeld weer hetzelfde roepen. Ergo: de belastingbetalers krijgen nooit iets te zien. En dat kan niet de bedoeling zijn van een ieder die de interesse van de bevolking voor haar geschiedenis een impuls wil geven.
Henk Wilbrink.
Mooi gesproken, Henk Wilbrink. Zo denk ik er ook over. Zeker wat de locatie betreft in Bredevoort. De school die er staat heeft absoluut geen monumentale status, sterker nog wordt thans gebruikt als boekencentrum. Nu is het zo dat de fraaie Rentmeesterswoning (nu bejaardentehuis) leeg komt te staan, waarvoor men momentel geen bestemming weet. Ik zou geneigd zijn, daar het boekencentrum te vestigen, inderdaad het schoolgebouw slopen, vervolgens een mooi plein aaleggen, waarin de fundamenten zichtbaar zijn. Momenteel wordt er zeer slordig archeologie verricht, meer in het kader van opdrachtgever, gemeente Aalten die er binnen twee maanden een gerenoveerd plein wil zien liggen, dus met een graafmachine word één en ander blootgelegd, opgetekend en gefotografeerd, en weer zand erover inderdaad "Laten zitten voor volgende generaties" roepen deze acheologen. 🙁